• Có lộ trình rõ ràng để ở lại Nhật lâu dài từ ngành Thực phẩm, nhưng đòi hỏi bạn phải có sự chuẩn bị có chủ đích từ ngay năm đầu tiên
• Bước chốt là chuyển sang visa Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou) sau khi kết thúc 3 năm Thực tập sinh
• Sau 10 năm cư trú hợp pháp liên tục và đáp ứng đủ điều kiện, có thể xin Thường trú (Eijuuken)
• Cần đáp ứng các điều kiện về tiếng Nhật và kỹ năng, thì mới được chuyển tiếp lên chương trình Tokutei

Có một câu hỏi mà Esuhai đã cũng được rất nhiều bạn đặt với chúng tôi trong suốt nhiều năm phái cử lao động đó là “Đi Nhật ngành Thực phẩm có thể ở lại định cư được không?”. Câu trả lời là hoàn toàn có thể, nhưng cần đi theo lộ trình có chủ đích và có kế hoạch từ sớm.

Sau 3 năm Thực tập sinh, nếu đạt điều kiện tiếng Nhật và thi đậu chứng chỉ kỹ năng nghề của Nhật, bạn có thể chuyển sang visa Kỹ năng đặc định loại 1 (Tokutei Ginou 1) và được ở lại tối đa 5 năm. Để xin Thường trú, cần tích lũy đủ 10 năm cư trú hợp pháp liên tục, đạt tiếng Nhật N2 trở lên, và có thu nhập ổn định chứng minh khả năng tự lập tài chính.

Vậy cụ thể lộ trình này diễn ra như thế nào, và bạn cần chuẩn bị chính xác những gì? Trong bài viết Esuhai sẽ cùng bạn làm rõ để bạn xác định một lộ trình thật chuẩn cho mình từ khi còn sớm để kịp nắm bắt cơ hội nha!

Trước khi đi vào từng bước, bạn hãy cùng Esuhai nhìn lại toàn bộ lộ trình một lần để hiểu cấu trúc tổng thể nha. Lộ trình định cư từ ngành Thực phẩm đi qua 3 giai đoạn chính, nối tiếp nhau theo thứ tự, và không thể bỏ qua giai đoạn nào. Mỗi giai đoạn đều có điều kiện cụ thể để bước sang giai đoạn tiếp theo.

• 3 năm đầu tiên - Thực tập sinh kỹ năng: Trong 3 năm đầu bạn sẽ làm việc tại nhà máy hoặc doanh nghiệp Thực phẩm, vừa tích lũy kinh nghiệm, vừa xây dựng hồ sơ lao động sạch, và vừa học tiếng Nhật lên N3 (hoặc N2). Sau đó là bắt đầu năm 3 bạn có thể thi chứng chỉ kỹ năng nghề.
• 5 năm tiếp theo - Kỹ năng đặc định loại 1 (Tokutei Ginou 1): Chuyển đổi visa sau khi kết thúc 3 năm Thực tập sinh và đảm bảo được các điều kiện, bạn sẽ chuyển đổi sang visa mới là Tokutei 1 để được ở lại làm việc thêm 5 năm, lương cao có thể sẽ cao hơn giai đoạn trước.
• Năm 9-10+ hướng đến Thường trú (Eijuuken): Lúc này bạn cần chuyển sang visa Tokutei 2 để tiếp tục ở lại Nhật Bản làm việc cho đủ 10 năm cư trú hợp pháp liên tục, hoặc ít hơn nếu bạn có điều kiện đặc biệt. Lúc này bạn có thể nộp hồ sơ xin Thường trú tại Nhật Bản.

Nhiều người xem 3 năm đầu chỉ là thời gian "đi làm kiếm tiền rồi về". Nhưng nếu bạn đang nghĩ đến việc ở lại lâu dài, đây chính là giai đoạn quan trọng bởi vì mọi thứ bạn làm hoặc không làm trong 3 năm này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chuyển sang giai đoạn 2.

Điều kiện tiên quyết và không thể thương lượng là hoàn thành đủ thời gian hợp đồng mà không vi phạm. Tự ý bỏ việc, vi phạm hợp đồng lao động, hoặc có hành vi vi phạm pháp luật tại Nhật đều để lại hồ sơ xấu, và một hồ sơ xấu sẽ đóng cửa mọi bước tiếp theo, không chỉ Tokutei mà cả các cơ hội quay lại Nhật trong tương lai.

Hoàn thành đúng hạn nghe có vẻ đơn giản, nhưng trên thực tế đây là điều mà không phải ai cũng làm được, đặc biệt trong giai đoạn khó khăn tâm lý những tháng đầu tiên. Đó cũng là lý do tại sao chuẩn bị tâm lý trước khi đi quan trọng hơn bất kỳ kỹ năng nào khác.

Bên cạnh việc hoàn thành tốt công việc hàng ngày, có 3 việc bạn cần làm song song trong giai đoạn này nếu muốn mở cánh cửa sang giai đoạn 2:

• Nâng tiếng Nhật lên N3, tốt nhất là N2: Bạn không cần đạt N2 trước khi chuyển sang Tokutei, N4 là mức tối thiểu để thi chứng chỉ kỹ năng nghê, nhưng tiếng Nhật càng tốt thì cơ hội tìm được vị trí tốt hơn, lương cao hơn trong giai đoạn Kỹ năng đặc định càng cao.
• Thi và lấy chứng chỉ kỹ năng nghề Thực phẩm: Chứng chỉ này vừa là minh chứng cho năng lực nghề nghiệp, vừa là một trong những điều kiện cần để làm hồ sơ chuyển đổi visa sau này.
• Giữ hồ sơ lao động sạch: Đi làm đúng giờ, không vi phạm nội quy nhà máy, duy trì quan hệ tốt với công ty tiếp nhận, quản lý và các đồng nghiệp,… Hồ sơ lao động trong 3 năm này sẽ được xem xét khi bạn nộp hồ sơ Tokutei và sau đó là Thường trú.

Đây là bước chuyển tiếp quan trọng nhất trong toàn bộ lộ trình. Tokutei Ginou, tên đầy đủ là Visa Kỹ năng đặc định loại 1, được chính phủ Nhật Bản triển khai từ năm 2019, cho phép lao động nước ngoài có tay nghề ở lại và làm việc lâu dài trong các ngành thiếu nhân lực, trong đó có ngành Sản xuất Thực phẩm và đồ uống.

Tokutei Ginou loại 1 ngành Thực phẩm là tư cách lưu trú cho phép bạn làm việc hợp pháp tại Nhật trong lĩnh vực sản xuất và chế biến thực phẩm với thời hạn tối đa 5 năm, được gia hạn nhiều lần miễn là còn trong thời hạn cho phép.

Điểm khác biệt lớn so với visa Thực tập sinh là bạn được tự do chuyển nơi làm việc trong cùng ngành mà không cần quay về Việt Nam, và mức lương có thể cao hơn do bạn đã có kinh nghiệm và chứng chỉ kỹ năng.

Tuy nhiên, Tokutei Ginou loại 1 không cho phép bảo lãnh gia đình sang Nhật sống cùng, đây là điểm nhiều người hay nhầm. Muốn bảo lãnh vợ/chồng và con cái, cần đạt đến Tokutei Ginou loại 2, yêu cầu cao hơn đáng kể.

Để chuyển sang Tokutei Ginou loại 1 ngành Thực phẩm, bạn cần đạt đồng thời cả hai điều kiện sau:

• Điều kiện thứ nhất là đỗ bài thi kỹ năng nghề Thực phẩm do OTAFF (Tổ chức Đánh giá Kỹ năng Lao động Nước ngoài trong Ngành Thực phẩm) tổ chức.
  • Bài thi gồm 2 phần: lý thuyết (70 phút — kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm, quy trình sản xuất, an toàn lao động) và thực hành (kiểm tra khả năng phán đoán tình huống và lập kế hoạch công việc).
  • Toàn bộ đề thi bằng tiếng Nhật.
  • Lệ phí thi khoảng 8.000 yên.
  • Kỳ thi được tổ chức tại Nhật Bản và một số quốc gia khác, nhưng ngành Thực phẩm hiện chưa tổ chức thi tại Việt Nam, có nghĩa là bạn cần đăng ký thi trong thời gian đang làm việc tại Nhật.
  • Hoặc nếu bạn đã về nước rồi mới thi thì phải bay đến quốc gia tổ chức kỳ thi để tham gia.
• Điều kiện thứ hai là đạt trình độ tiếng Nhật tối thiểu N4, thông qua kỳ thi JLPT hoặc bài kiểm tra JFT-Basic do Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản tổ chức. N4 là mức tối thiểu theo quy định, nhưng trên thực tế N3 trở lên sẽ giúp bạn làm việc và tìm kiếm công ty tốt hơn đáng kể trong giai đoạn này.

Giai đoạn Kỹ năng đặc định là bước thay đổi rõ rệt so với Thực tập sinh, bởi vì chuyển sang Tokutei thì bạn đã trở thành người lao động chính thức chứ không còn là Thực tập sinh nữa. Điều này vừa có lợi, cũng vừa là thử thách, cụ thể là:

• Lương cao hơn vì bạn đã có kinh nghiệm và chứng chỉ, được tự do hơn khi thỏa thuận về quyền lợi với công ty tuyển dụng.
• Không bị ràng buộc phải ở lại một công ty như giai đoạn Thực tập sinh. Nếu tìm được nơi làm tốt hơn trong ngành Thực phẩm, bạn hoàn toàn có quyền chuyển.
• Điều cần nói thẳng là cuộc sống trong giai đoạn này đòi hỏi sự tự lập cao hơn. Bạn không còn được công ty tiếp nhận hỗ trợ thủ tục pháp lý như giai đoạn Thực tập sinh, phần lớn giấy tờ và thủ tục gia hạn visa bạn phải tự xử lý hoặc nhờ công ty dịch vụ hỗ trợ. Cho nên, tiếng Nhật tốt lúc này không còn là "lợi thế" mà là điều kiện bắt buộc để tự chủ.
• Ngoài ra, bạn cũng không còn được nhận được sự hỗ trợ từ nghiệp đoàn như Thực tập sinh, các vấn đề trong công việc hay trong cuộc sống đều cần bạn tự xử lý.

Thường trú là trạng thái cư trú dài hạn tại Nhật Bản không bị giới hạn thời gian, không cần gia hạn visa định kỳ và được sống, làm việc tự do như người Nhật trong hầu hết các khía cạnh. Đây là mục tiêu cuối cùng của lộ trình, nhưng cũng là giai đoạn đòi hỏi nhiều điều kiện nhất.

Điều kiện cơ bản để xin Thường trú gồm ba nhóm chính.

• Thời gian cư trú: Tối thiểu 10 năm cư trú hợp pháp liên tục tại Nhật Bản, trong đó ít nhất 5 năm làm việc. Chuỗi cư trú phải liên tục, nếu về Việt Nam quá lâu mà không duy trì tư cách lưu trú hợp lệ, thời gian tích lũy có thể bị gián đoạn.
• Tài chính: Thu nhập ổn định và đủ để tự nuôi sống bản thân, không có nợ thuế, không có tiền phạt chưa nộp. Nhật Bản yêu cầu bạn phải chứng minh khả năng tự lập tài chính, không phụ thuộc vào hỗ trợ xã hội.
• Hồ sơ cư trú sạch: Không có tiền án tiền sự, không vi phạm pháp luật Nhật Bản trong suốt thời gian cư trú.

Lưuu ý: Thường để cư trú tại Nhật được 10 năm, nhiều người lao động chọn lựa chuyển tiếp lên visa Kỹ năng đặc định loại 2 để tiếp tục được ở lại Nhật Bản, vì khi hết visa Tokutei 1 thì thực tế bạn chỉ mới tích lũy được 8 năm.

Nhiều bạn cũng thắc mắc, visa Kỹ năng đặc định loại 2 là gì? Về cơ là giống loại 1 nhưng sẽ có 2 điểm khác biệt chính:

• Không có giới hạn tối đa 5 năm, khi visa gần hết hạn thì bạn sẽ được gia hạn nhiều lần
• Bạn được bảo lãnh người thân và gia đình sang sinh sống và lập nghiệp tại Nhật Bản, con cái sẽ được đi học trường công ở Nhật.

Đây là con đường rất thực tế, nhưng nó không phải con đường dành cho tất cả mọi người. Đây là lộ trình đòi hỏi ít nhất 10 năm cam kết sống và làm việc tại Nhật, tiếng Nhật đủ tốt để tự xử lý các thủ tục pháp lý và hòa nhập vào đời sống, cùng với kỷ luật tài chính trong suốt thời gian đó.

Quan trọng hơn cả là lộ trình này chỉ dành cho những ai đặc biệt yêu thích sống tại nơi đây. Có rất nhiều bạn trẻ chỉ muốn sang Nhật để kiếm tiền rồi về, lại có những người chỉ muốn sang để học hỏi, tìm cơ hội làm ăn kinh doanh. Tất cả đều tùy thuộc và mục đích ban đầu của bạn là gì.

Trong thực tế thì đã có nhiều bạn đi từ ngành Thực phẩm để bước đến mục tiêu định cư Nhật, vì đây là ngành rất phổ biến để xuất khẩu lao động. Và lộ trình cũng giống như Esuhai vừa chia sẻ: ban đầu là Thực tập sinh 3 năm, sau đó chuyển sang Tokutei 1 và 2, rồi tiếp tục ở lại và xây dựng cuộc sống ổn định tại Nhật.

Nhìn lại toàn bộ lộ trình này, Esuhai nhận thấy có 3 yếu tố tạo ra sự khác biệt giữa người đi đến đích và người dừng lại giữa chừng:

• Tiếng Nhật là yếu tố số một và không thể thay thế. Ở mỗi bước chuyển tiếp, từ Thực tập sinh sang Tokutei hay từ Tokutei sang Thường trú, tiếng Nhật là thứ mở hoặc đóng cánh cửa trước mặt bạn.
• Hồ sơ lao động sạch là yếu tố số hai. Mỗi lần vi phạm, mỗi lần tự ý bỏ việc, mỗi sự cố với cơ quan chức năng đều để lại dấu vết trong hồ sơ, và hồ sơ đó được xem xét kỹ ở từng bước nộp đơn visa.
• Mục tiêu rõ ràng từ đầu là yếu tố số ba. Những người đến Nhật với kế hoạch "3 năm xem thế nào rồi tính" thường kết thúc ở đúng năm thứ 3. Những người đến với mục tiêu và lộ trình cụ thể thường làm được điều họ đặt ra. Không phải vì họ may mắn hơn, mà vì họ biết mình cần làm gì tiếp theo ở mọi thời điểm.

✤ Đăng ký tư vấn miễn phí

✤ Facebook/Messenger

✤ Zalo Esuhai

✤ Hotline: +84 28 7779 6222

Sẽ không chuyện tự động đâu bạn nha! Sau khi kết thúc 3 năm Thực tập sinh, visa của bạn hết hiệu lực, cho nên trước khi thời hạn 3 năm đến bạn cần chủ động hoàn thành các điều kiện để chuyển đổi sang tư cách lưu trú mới.

Và để chuyển đổi sang Tokutei Ginou, bạn cần đã thi đỗ bài thi kỹ năng nghề và đạt tiếng Nhật N4 trở lên trước khi hết hạn visa Thực tập sinh. Đây là lý do nhiều người lao động ngay từ đầu năm thứ 3 đã chuẩn bị và đăng ký thi từ sớm để cầm chắc chứng chỉ trong tay, chứ không đợi đến năm cuối mới lo.

Bài thi Tokutei gồm 2 phần:

• Lý thuyết về vệ sinh an toàn thực phẩm, quy trình sản xuất và an toàn lao động
• Thực hành kiểm tra khả năng phán đoán tình huống thực tế trong nhà máy.

Toàn bộ đề thi đều bằng tiếng Nhật. Với người đã có 2–3 năm kinh nghiệm thực tế trong ngành, nội dung không quá xa lạ, chỉ lưu ý là cần ôn luyện kỹ phần lý thuyết.

Kỳ thi này do OTAFF tổ chức và hiện chỉ tổ chức tại Nhật Bản và 1 số nước được cấp phép, hiện tại vẫn chưa được tổ chức tại Việt Nam, cho nên bạn cần đăng ký thi trong thời gian đang làm việc tại Nhật. Còn nếu đợi về nước rồi mới thi thì bạn phải tự bay sang các quốc gia có tổ chức mới thi được, như vậy thì bạn sẽ rất dễ nản.

Không, Tokutei Ginou loại 1 không có quyền bảo lãnh gia đình. Muốn đưa vợ/chồng và con cái sang Nhật sinh sống cùng thì bạn cần chuyển lên Tokutei Ginou loại 2, yêu cầu kinh nghiệm quản lý thực tế ít nhất 2 năm trong ngành và đỗ kỳ thi cấp độ cao hơn.

Không ảnh hưởng gì nếu bạn hoàn thành đúng hợp đồng. Về nước sau 3 năm là lựa chọn rất bình thường và cũng rất phổ biến. Lộ trình định cư chỉ dành cho những bạn có mục tiêu ở lại lâu dài, chứ không phải là yêu cầu bắt buộc.

Theo Esuhai thì chỉ cần bạn có kế hoạch rõ ràng cho tương lai thì dù ở Nhật hay Việt Nam đều là điều tốt. Mỗi môi trường đều có những lợi ích và thử thách riêng, và đối với thì điều gì là quan trọng đối với bạn thì hãy đi theo con đường đó.

Không có quy định cứng về trình độ JLPT cho hồ sơ Thường trú, nhưng trên thực tế N2 trở lên là mức cần thiết để tự xử lý các thủ tục pháp lý, giao tiếp với cơ quan chức năng và chứng minh khả năng hòa nhập lâu dài. N3 có thể đủ trong một số trường hợp, nhưng Esuhai vẫn thường khuyên N2 là mức an toàn để hồ sơ được xem xét thuận lợi hơn.

Esuhai hỗ trợ tư vấn và định hướng trong suốt quá trình làm việc tại Nhật thông qua văn phòng hỗ trợ tại Tokyo. Nếu bạn đang trong chương trình của Esuhai và có kế hoạch chuyển sang Tokutei, hãy trao đổi với đội ngũ hỗ trợ của Esuhai tại Nhật để được hướng dẫn cụ thể theo từng tình huống nhé!